Fraude en phishing: vragen en antwoorden om je te beschermen!

Oplichting, phishing, SMS phishing, scam en internetfraude: een gemeenschappelijk doel

De veelheid aan technische termen kan soms complex lijken, maar Cetelem is er om je wegwijs te maken. Of het nu gaat om oplichting, phishing of een eenvoudige vorm van bedrog via sms, al deze methoden hebben hetzelfde doel: misbruik maken van je vertrouwen om informatie of geld te ontfutselen. Deze begrippen duiden op verschillende facetten van hetzelfde gevaar. De eerste stap voor jouw bescherming is het leren herkennen van deze praktijken. Als je het kwaadwillige opzet doorziet, vermijd je om slachtoffer te worden.

In onze digitale samenleving is internetfraude uitgegroeid tot een van de meest voorkomende vormen van bedrog. Hierbij maken criminelen gebruik van online platforms, e-mails, sociale media en andere digitale kanalen om doelwitten te bereiken. Oplichters spelen vaak in op emoties zoals angst of urgentie om jou ondoordachte beslissingen te laten nemen.

Wat is de betekenis van fraude en phishing?

Phishing is een vorm van internetfraude die ook beter gekend is als e-mailfraude. Denk maar aan een visser die een lokaas uitwerpt in de hoop dat een vis toehapt. Bij phishing is de oplichter de visser en het lokaas een e-mailbericht dat volkomen legitiem lijkt. Hiermee “hengelt” hij naar jouw persoonlijke gegevens, wachtwoorden, bank- of kredietkaartgegevens.

Concreet gaat het om een vorm van bedrog waarbij oplichters zich voordoen als een vertrouwde organisatie — zoals je bank, de FOD Financiën, Bpost of zelfs een sociaal netwerk — om persoonlijke informatie te achterhalen. Hun doel is vaak om je geheime codes, wachtwoorden of bankgegevens te bemachtigen voor identiteitsfraude of om je bankrekening te plunderen. Deze berichten kunnen binnenkomen via e-mail, via sms (smishing) of zelfs via een frauduleus telefoongesprek (vishing).

Welke soorten fraude, oplichting en scams bestaan er en hoe herken je ze?

Hoewel cybercriminelen steeds handiger worden, laten ze vaak kleine verdachte aanwijzingen achter. Door deze signalen te leren herkennen, kun je met veel meer vertrouwen online surfen. Voor een gedetailleerd overzicht lees je onze handige gids over Fraude en phishing: wat is het en hoe bescherm je jezelf?

Om een frauduleus bericht te ontmaskeren, controleer je deze belangrijke punten:

• Het adres van de afzender: vertrouw niet alleen op de getoonde naam. Controleer altijd het feitelijke e-mailadres. Een officieel e-mailbericht van een bank of overheidsinstantie eindigt altijd op hun officiële domein (bijvoorbeeld @cetelem.be of @minfin.fed.be). Zie je een vreemde extensie zoals @gmail.com of @outlook.be voor een officiële instantie? Wees dan op je hoede.
• Urgentie of dreiging: dit is een klassieke techniek. Het bericht vraagt je om onmiddellijk te reageren, anders wordt je rekening geblokkeerd, krijg je een boete of loop je een terugbetaling mis. Dit gevoel van dringendheid is bedoeld om jou te beletten logisch na te denken.
• Vragen naar vertrouwelijke informatie: dit is het belangrijkste signaal. Onthoud goed dat een officiële instelling nooit naar je pincode, geheime codes of wachtwoord zal vragen via e-mail of sms.
• Spelfouten en lay-out: als de tekst grove grammaticale fouten bevat of als het logo van slechte kwaliteit is, gaat het hoogstwaarschijnlijk om oplichting.
• Verdachte links: beweeg met je muiscursor over een link zonder te klikken. Het werkelijke adres verschijnt onderaan je scherm. Als dit niet overeenkomt met de officiële website, klik dan niet op de link.

Phishing melden: hoe kan ik fraude melden in België?

Safeonweb : het officiële meldpunt van het Centrum voor Cybersecurity België

Heb je een verdacht bericht ontvangen? Antwoord niet en klik nergens op. In België kun je op verschillende manieren actie ondernemen om jezelf en anderen te beschermen. Je kunt verdachte e-mails doorsturen naar verdacht@safeonweb.be. Dit is het officiële meldpunt van het Centrum voor Cybersecurity België en helpt hen om frauduleuze websites sneller te blokkeren.

Daarnaast kun je voor specifieke vormen van oplichting of bedrog terecht bij het meldpunt van de FOD Economie via meldpunt.belgie.be. Indien je effectief geld bent verloren of slachtoffer bent van identiteitsdiefstal, is het cruciaal om een officiële aangifte te doen bij het lokale politiekantoor.

Voor dringende bankzaken, zoals het blokkeren van je kaart, neem je direct contact op met Card Stop of de fraudehelpdesk van je bank. Klanten van Cetelem kunnen bijvoorbeeld terecht op edpsec@alphacredit.be, terwijl gebruikers van Itsme fraude direct via de app of website kunnen rapporteren.

Wat zijn de risico's als je op een link hebt geklikt?

Geen paniek! Als je op een verdachte link hebt geklikt, ben je zeker niet alleen. De ernst van de situatie hangt af van wat je daarna hebt gedaan. Als je de pagina alleen hebt bekeken zonder gegevens in te vullen, is het risico meestal beperkt, hoewel waakzaamheid geboden blijft.

• De onmiddellijke gevaren na een klik

Het klikken op een phishing-link kan verschillende gevolgen hebben:

• Installatie van malware: soms kan een klik de installatie van een virus of spyware op je apparaat activeren met als doel om informatie te stelen.
• Doorverwijzing naar een valse website: je komt terecht op een perfecte kopie van een legitieme site om je te verleiden je inloggegevens in te voeren.
• Bevestiging van je e-mailadres: voor cybercriminelen bevestigt je klik dat jouw e-mailadres actief is. Dit kan leiden tot meer gerichte oplichting in de toekomst.

• Wat als je gegevens hebt gedeeld?

Als je een wachtwoord of kredietkaartgegevens hebt ingevoerd, kunnen oplichters deze informatie gebruiken voor financiële fraude. In 2024 werd via Phishing in België zo’n 49 miljoen euro gestolen. Snel handelen is van cruciaal belang: verander onmiddellijk je wachtwoorden, verwittig je bank en blokkeer al je bankkaarten. In België kun je hiervoor rechtstreeks bellen naar het centrale noodnummer 078 170 170 van Fraudstop (hetzelfde nummer als Card Stop)

Hoe werkt de beveiliging van je bankrekening?

Het beveiligen van je bankrekening begint bij preventie. Gebruik sterke, unieke wachtwoorden en activeer altijd tweestapsverificatie (MFA) waar mogelijk. Wees extra voorzichtig met verdachte telefoonnummers; oplichters kunnen soms bellen met jouw nummer (spoofing) of zich voordoen als bankmedewerkers om codes te achterhalen.

Voor meer uitgebreid advies over hoe je jezelf kunt beschermen tegen internetfraude en sociale fraude, raden we je onze uitgebreide gids aan: Fraude en phishing: wat is het en hoe bescherm je jezelf.